فایلار
اطلاعات بیشتر

بررسی فرش دستبافت ایران و مزیت های نسبی در تولید و صادرات آن

بررسی فرش دستبافت ایران و مزیت های نسبی در تولید و صادرات آن

دسته بندی علوم انسانی
فرمت فایل docx
حجم فایل ۶۷۸ کیلو بایت
تعداد صفحات ۳۴۵
برای دانلود فایل روی دکمه زیر کلیک کنید
دریافت فایل

بررسی فرش دستبافت ایران و مزیت های نسبی در تولید و صادرات آن

چکیده :
نقش و اهمیت موضوع مزیت نسبی در طراحی سیاست های تجاری کشورها و گزینش روندهای مناسب تولید و صادرات کالا ، امری انکارناپذیر است ؛ بطوریکه در حال حاضر بخش عمده ای از مباحثات و مذاکرات بین المللی در زمینه تجارت ، به ارائه راهکارهایی جهت رفع نواقص بازارها و هدایت بازارها به سمت وسوی بهره‌مندی از مزیت نسبی اختصاص یافته است . در این میان عوامل مختلفی در هر یک از مراحل تولید ، صادرات و تقاضای کالا ، مزیت نسبی یک کشور را متأثر می‌سازند و این امر موجب ایجاد تغییر در جایگاه کشورها به لحاظ برخورداری از مزیت نسبی در عرصه بین المللی شده است . این امر ما را بر آن می دارد که نسبت به بررسی مزیت نسبی کالاهای تولیدی – صادراتی در کشور اقدام نمائیم .
هنر-صنعت فرش دستباف از جمله صنایعی است که طی سالهای اخیر شاهد نوسانات شدید در روند تولید و صادرات آن بوده ایم . بر همین اساس تحقیق حاضر سعی دارد ضمن معرفی شاخص های مختلف تعیین مزیت نسبی ، به اندازه گیری مزیت نسبی کشور در زمینه تولید و صدور فرش دستباف و ارزیابی نقش عوامل مؤثر بر آن بپردازیم . به این منظور ، شاخص مزیت نسبی آشکار شده (RCA) جهت محاسبه مزیت نسبی کشور در صادرات فرش دستباف ، شاخص هزینه منابع داخلی (DRC) جهت محاسبه مزیت نسبی کشور در تولید فرش دستباف و کشش قیمتی تابع تقاضای جهانی فرش دستباف ایران به منظور محاسبه مزیت نسبی رقابتی کشور مطمح نظر قرار گرفته اند .
نتایج حاصل از محاسبه شاخص RCA حاکی از آن است که ایران طی سالهای مورد بررسی دارای مزیت نسبی در زمینه صادرات فرش دستباف بوده است (RCA>1) . البته تخمین تابع روند تغییرات شاخص RCA نشان دهنده نوسانات شدید وضعیت مزیت نسبی کشور در زمینه صادرات این کالا می باشد . تخمین کشش قیمتی تابع تقاضای جهانی فرش دستباف ایران ، نمایانگر چسبندگی شدید مقدار تقاضای فرش ایران با قیمت فروش آن در سطح بین المللی است (E>1) . محاسبات انجام شده در خصوص شاخص DRC نیز حکایت از آن دارد که کشور در زمینه تولید فرشهای اعلاباف ۶۰ رج تمام ابریشم در استانهای آذربایجان شرقی و قم و فرشهای معمولی باف ۵۰-۴۵ رج در استانهای اصفهان و خراسان دارای مزیت نسبی و در تولید فرشهای درشت باف ۳۰ رج در استان همدان از عدم مزیت نسبی برخوردار است .
به منظور تحلیل نتایج بدست آمده ، ضمن محاسبه نرخ ارز غایی ، قیمت غایی فروش، ارزش غایی مواد اولیه داخلی و نهاده های قابل تجارت به کار رفته در تولید هر مترمربع فرش دستباف ، اقدام به محاسبه و تحلیل کشش ارزی و قیمتی DRC و همچنین کشش DRC نسبت به تغییرات ارزش مواد اولیه داخلی و ارزش نهاده های قابل تجارت نموده ایم . مهمترین عوامل مؤثر در مزیت نسبی کشور در تولید و صادرات فرش دستباف نیز در قالب سؤالات پرسشنامه های تحقیق و در سطح میدان تحقیق (استانهای آذربایجان شرقی ، قم ، اصفهان ، خراسان و همدان) مورد پرسش قرار گرفته و نتایج بدست آمده با استفاده از نرم افزار spss مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و با بکارگیری روشهای تحلیل آماری (توصیفی و استنباطی) نسبت به ارزیابی نقش عوامل مذکور بر مزیت نسبی کشور اقدام شده است .
کلمات کلیدی : راهبرد توسعه ، تجارت بین الملل ، مزیت نسبی

فهرست مطالب

چکیده
فصل اول: کلیات
۱-۱- مقدمه ۲
۲-۱- اهمیت تحقیق ۲
۳-۱- فرضیات تحقیق ۴
۴-۱- اهداف تحقیق ۴
۵-۱- روش شناسی تحقیق ۵
۶-۱- سابقه تحقیق ۶
۷-۱-فصل بندی و رئوس مطالعات تحقیق ۸
فصل دوم: مبانی نظری اصل مزیت نسبی
۱-۲- راهبرد های توسعه اقتصادی و جایگاه تجارت بین الملل ۱۰
۱-۱-۲- راهبردهای درونگرای توسعه اقتصادی ۱۱
۲-۱-۲- راهبردهای برونگرای توسعه اقتصادی ۱۳
۲-۲- تأثیر تجارت بین الملل بر رشد اقتصادی ۱۶
۱-۲-۲- تفسیر سنتی نقش تجارت بین الملل ۱۶
۲-۲-۲- تفسیر نوین نقش تجارت بین الملل ۱۸
۳-۲- مبانی تئوریک تجارت بین الملل و مزیت نسبی ۱۹
۱-۳-۲- دیدگاه مزیت مطلق آدام اسمیت ۱۹
۲-۳-۲- دیدگاه مزیت نسبی دیوید ریکاردو ۲۰
۳-۳-۲- مزیت نسبی و هزینه فرصت های از دست رفته ۲۱
۴-۳-۲- دیدگاه مزیت نسبی هکشر – اوهلین (نظریه جدید تجارت بین الملل) ۲۱
۴-۲- مزیت نسبی و سودآوری تجارت بین الملل ۲۴
۵-۲- شکاف فن آوری و پویایی در مزیت نسبی ۲۹
۶-۲- مزیت نسبی بالفعل و بالقوه ۳۴
۱-۶-۲- مزیت نسبی بالفعل اسمی ۳۶
۲-۶-۲- مزیت نسبی بالفعل حقیقی ۳۶
۳-۶-۲- مزیت نسبی بالقوه اسمی ۳۶
۴-۶-۲- مزیت نسبی بالقوه حقیقی ۳۶
فصل سوم: روش شناسی تعیین مزیت نسبی
۱-۳- شاخص های مزیت نسبی آشکارشده (RCA) 41
1-1-3- شاخص های مبتنی بر آمار تولید و صادرات ۴۱
۱-۱-۱-۳- معیار سهم صادرات ۴۲
۲-۱-۱-۳- معیار سهم خالص صادرات ۴۳
۳-۱-۱-۳- شاخص یونیدو ۴۳
۲-۱-۳- شاخص های مبتنی بر آمار صادرات ۴۳
۱-۲-۱-۳- شاخص بالاسا (BAL) 43
2-2-1-3- شاخص دانگز – ریدل (DR) 45
3-2-1-3- شاخص های خالص یونیدو ۴۵
۳-۱-۳- شاخص های مبتنی بر آمار صادرات و ابزار آماری ۴۵
۱-۳-۱-۳- نگرش درآمدی ۴۶
۲-۳-۱-۳- نگرش رتبه ای ۴۶
۳-۳-۱-۳- نگرش ثبات ۴۷
۴-۳-۱-۳- نگرش درآمدی – ثبات ۴۷
۲-۳- محدودیت های شاخص های RCA 48
3-3- شاخص های مبتنی بر روش های اقتصادسنجی ۴۹ صفحه
۱-۳-۳- تخمین توابع عرضه و تقاضای محصول ۴۹
۲-۳-۳- روش دیک ۵۲
۴-۳- شاخص مبتنی بر روش برنامه ریزی ۵۳
۵-۳- شاخص های طرف عرضه ۵۴
۱-۵-۳- معیار هزینه منابع داخلی (DRC) 55
1-1-5-3- پیشینه کاربرد و فرمول محاسباتی DRC 55
2-1-5-3- تعریف قیمت های سایه ای و نقش آن در محاسبه DRC 58
3-1-5-3- تبدیل عوامل تولید خارجی به داخلی و وضعیت DRC 63
2-5-3- معیار نرخ حمایت مؤثر (EPR) 65
3-5-3- معیار تجزیه و تحلیل منافع اقتصادی (SBA) یا سودآوری خالص اجتماعی (NSP) 65
4-5-3- معیار الگوی داده – ستانده، برنامه ریزی و هزینه منابع داخلی ۶۶
۶-۳- شاخص‌های طرف تقاضا ۶۸
۱-۶-۳- اهمیت شناخت بازارهای هدف صادراتی در ایجاد مزیت نسبی رقابتی ۶۹
۱-۱-۶-۳- نقش مشخصه های تقاضا در بازارهای هدف بر ایجاد مزیت نسبی رقابتی ۷۱
۲-۱-۶-۳- نقش تجزیه بازارهای هدف در ایجاد مزیت نسبی رقابتی ۷۲
۳-۱-۶-۳- اهمیت روابط سیاسی در ایجاد مزیت نسبی رقابتی ۷۲
۲-۶-۳- کاربرد شاخص های طرف تقاضا در تعیین مزیت نسبی رقابتی ۷۳
۷-۳-بررسی مبانی نظری نمونه گیری و انجام فعالیت میدانی تحقیق ۷۵
۱-۷-۳- علل نمونه گیری ۷۶
۲-۷-۳- روش های مختلف نمونه گیری در تحقیقات میدانی ۷۷
۳-۷-۳- انواع نمونه گیری احتمالی (تصادفی) ۷۸
۱-۳-۷-۳- نمونه گیری تصادفی ساده ۷۹
۲-۳-۷-۳- نمونه گیری تصادفی سیستماتیک ۷۹
۳-۳-۷-۳- نمونه گیری تصادفی خوشه ای ۸۰
۴-۳-۷-۳- نمونه گیری تصادفی طبقه بندی شده ۸۰
۴-۷-۳- روش تعیین حجم نمونه ۸۱
۵-۷-۳- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات حاصله از فعالیت میدانی تحقیق ۸۳
۶-۷-۳- روش های تحلیل آماری ۸۴
۱-۶-۷-۳- آمار توصیفی ۸۴
۲-۶-۷-۳- آمار استنباطی ۸۵
۱-۲-۶-۷-۳- تحلیل آزمون ناپارامتریک چی دو ۸۵
۲-۲-۶-۷-۳- تحلیل عامل (Factor Analysis) 86
فصل چهارم : تجزیه و تحلیل نتایج حاصله از اندازه گیری مزیت نسبی
۱-۴- بررسی مزیت نسبی در صادرات فرش دستباف ایران ۹۱
۱-۱-۴- بررسی روند صادرات فرش دستباف ایران ۹۲
۲-۱-۴- محاسبه مزیت نسبی در صادرات فرش دستباف ایران ۹۴
۳-۱-۴- بررسی روند تغییرات شاخص RCA در صادرات فرش دستباف کشور ۱۰۰
۴-۱-۴- بررسی نقش عوامل مؤثر بر مزیت نسبی در صادرات فرش دستباف کشور ۱۰۱
۲-۴-بررسی مزیت نسبی رقابتی کشور در صنعت فرش دستباف ۱۲۶
۱-۲-۴- محاسبه مزیت نسبی رقابتی کشور با استفاده از تخمین مدل تقاضای صادراتی فرش دستباف ۱۲۹
۳-۴- بررسی مزیت نسبی کشور در تولید فرش دستباف ۱۳۱
۱-۳-۴- نحوه کاربرد معیار DRC در محاسبه مزیت نسبی کشور در تولید فرش دستباف ۱۳۲
۲-۳-۴- نحوه برآورد قیمت های سایه ای به منظور محاسبه مزیت نسبی حقیقی کشور در تولید فرش دستباف ۱۳۳
۱-۲-۳-۴- برآورد قیمت سایه ای عوامل داخلی تولید فرش دستباف ۱۳۳
۲-۲-۳-۴- برآورد قیمت سایه ای نهاده های قابل تجارت درتولید فرش دستباف ۱۳۷
۳-۲-۳-۴- برآورد قیمت سایه ای نرخ ارز ۱۳۸
۳-۳-۴- محاسبه مزیت نسبی در تولید فرش دستباف ۱۴۳
۴-۳-۴- بررسی مزیت نسبی در تولید فرش دستباف در استان آذربایجان شرقی ۱۴۳
۱-۴-۳-۴- پیشینه قالی بافی در آذربایجان ۱۴۳
۲-۴-۳-۴- ویژگیهای ظاهری قالی های آذربایجان ۱۴۶
۳-۴-۳-۴- ویژگیهای فنی بافت در قالی های آذربایجان ۱۴۸
۴-۴-۳-۴- آنالیز قیمت تمام شده تولید فرش دستباف در استان آذربایجان شرقی ۱۵۰
۵-۴-۳-۴- محاسبه مزیت نسبی تولید فرش دستباف در استان آذربایجان شرقی ۱۵۱
۶-۴-۳-۴-تجزیه و تحلیل آماری نقش عوامل مؤثر بر مزیت نسبی در تولید فرش دستباف در استان آذربایجان شرقی ۱۵۳
۵-۳-۴- بررسی مزیت نسبی در تولید فرش دستباف در استان قم ۱۷۷
۱-۵-۳-۴- پیشینه قالی بافی در قم ۱۷۷
۲-۵-۳-۴- ویژگیهای فنی بافت در قالی های قم ۱۷۸
۳-۵-۳-۴- ویژگیهای ظاهری قالی های قم ۱۷۹
۴-۵-۳-۴- آنالیز قیمت تمام شده تولید فرش دستباف در استان قم ۱۸۰
۵-۵-۳-۴- محاسبه مزیت نسبی تولید فرش دستباف در استان قم ۱۸۱
۶-۵-۳-۴-تجزیه و تحلیل آماری نقش عوامل مؤثر بر مزیت نسبی در تولید فرش دستباف در استان قم ۱۸۳
۶-۳-۴- بررسی مزیت نسبی تولید فرش دستباف در استان اصفهان ۲۰۵
۱-۶-۳-۴- پیشینه قالی بافی در اصفهان ۲۰۵
۲-۶-۳-۴- ویژگیهای ظاهری قالی های معاصر اصفهان ۲۰۶
۳-۶-۳-۴- ویژگیهای فنی بافت در قالی های اصفهان ۲۰۷
۴-۶-۳-۴- آنالیز قیمت تمام شده تولید فرش دستباف در استان اصفهان ۲۱۰
۵-۶-۳-۴- محاسبه مزیت نسبی تولید فرش دستباف در استان اصفهان ۲۱۱
۶-۶-۳-۴-تجزیه و تحلیل آماری نقش عوامل مؤثر بر مزیت نسبی در تولید فرش دستباف در استان اصفهان ۲۱۳
۷-۳-۴- بررسی مزیت نسبی تولید فرش دستباف در استان خراسان ۲۳۶
۱-۷-۳-۴- پیشینه قالی بافی در خراسان ۲۳۶
۲-۷-۳-۴- ویژگیهای ظاهری و فنی بافت قالی در مهمترین مراکز قالی بافی در استان خراسان ۲۳۷
۳-۷-۳-۴- آنالیز قیمت تمام شده تولید فرش دستباف در استان خراسان ۲۴۴
۴-۷-۳-۴- محاسبه مزیت نسبی تولید فرش دستباف در استان خراسان ۲۴۵
۵-۷-۳-۴-تجزیه و تحلیل آماری نقش عوامل مؤثر بر مزیت نسبی در تولید فرش دستباف در استان خراسان ۲۴۷
۸-۳-۴- بررسی مزیت نسبی تولید فرش دستباف در استان همدان ۲۶۹
۱-۸-۳-۴- پیشینه قالی بافی در همدان ۲۶۹
۲-۸-۳-۴- ویژگیهای ظاهری قالی های همدان ۲۷۰
۳-۸-۳-۴- ویژگیهای فنی بافت در قالی های همدان ۲۷۱
۴-۸-۳-۴- آنالیز قیمت تمام شده تولید فرش دستباف در استان همدان ۲۷۴
۵-۸-۳-۴- محاسبه مزیت نسبی تولید فرش دستباف در استان همدان ۲۷۵
۶-۸-۳-۴-تجزیه و تحلیل آماری نقش عوامل مؤثر بر مزیت نسبی در تولید فرش دستباف در استان همدان ۲۷۷
۹-۳-۴- تجزیه و تحلیل نقش عوامل مؤثر بر مزیت نسبی در تولید فرش دستباف کشور ۲۹۹
۱-۹-۳-۴- تجزیه و تحلیل نرخ ارز غایی ۲۹۹
۲-۹-۳-۴- تجزیه و تحلیل قیمت غایی فروش هر متر مربع فرش دستباف ۳۰۱
۳-۹-۳-۴- تجزیه و تحلیل ارزش غایی مواد اولیه داخلی هر متر مربع فرش دستباف ۳۰۳
۴-۹-۳-۴- تجزیه و تحلیل ارزش غایی نهاده های قابل تجارت هر متر مربع فرش دستباف ۳۰۵
۵-۹-۳-۴- تجزیه و تحلیل کشش ارزی DRC 306
6-9-3-4- تجزیه و تحلیل کشش قیمتی DRC 307
7-9-3-4- تجزیه و تحلیل کشش DRC نسبت به ارزش مواد اولیه داخلی ۳۰۸
۸-۹-۳-۴- تجزیه و تحلیل کشش DRC نسبت به ارزش نهاده های قابل تجارت ۳۰۹
۹-۹-۳-۴- ارزیابی عوامل مؤثر بر مزیت نسبی کشور در تولید فرش دستباف براساس مطالعات میدانی تحقیق ۳۱۰
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات
۱-۵- خلاصه نتایج تحقیق ۳۳۱
۲-۵- ارائه سیاست های کاربردی ۳۴۰
فهرست منابع ۳۴۳
پیوست ۳۴۵

۱-۱- پیشگفتار :
دستیابی به هدف رشد و توسعه اقتصادی ، زمینه ساز تدوین و اجرای راهبردهای مختلف توسعه اقتصادی در کشورهای جهان شده است . . در این میان عملکـرد اقتصـادهای دنبال کننده استراتژی هـای برون نگر در تباین آشکاری با دیگر اقتصادهایی که استراتژی های درون نگر را دنبال کرده اند، قرار گرفته است. به گونه ای که عملکرد صادرات و درجه بازبودن اقتصاد ارتباطی منطقی با رشد در درآمد سـرانه داشته است. بدین ترتیب در تئوری های اقتصادی جایگاه تجـارت بین الملل به عنوان تجـویزی جهت مهـیا کـردن مقــدمات دستیابی به توسعه اقتصادی ترسیم شده است. لیکن سؤالی اساسی که در این ارتباط باید به دنبال پاسخی برای آن بود آنست که چه چیزی ترکیب کالاها و خدماتی را که یک کشــور صــادر یا وارد خواهد کرد، تعیین می کند. پاســخ این سؤال را باید در شاخصه هایی جست که مزیت نسبی یک کشور را تعیین می کند . آنچنان که از چـارچوب تئوری های اقتصادی قابل استنباط است، تجارت بین الملل بر پایه تولید محصولاتی که کشـورها در آنها مزیت نسبی دارند، منافـع کشـورهای طـرف مبادله را تضـمین می کند. این نظریات از اقتصاددانانی چون آدام اسمیت و ریکاردو تا نظریه پردازان جدیدتر، همگی بر این اصل توافق نظر دارند که در یک شرایط مساعد تجاری، مبادله بین کشـورها براسـاس اصـل مزیت نسبی انگیزه هـای بیشتری را برای فعالیت در بخش های مختلف اقتصادی آنها فراهم آورده و موجب افزایش رفاه اقتصادی در کشورها می گردد.
مروری بر روند صادرات فرش دستباف ایران ، به‌خصوص طی دو دهه اخیر بیانگر نوسانات شدید در صادرات این کالا و به تبع آن نوسان در روند تولیدات فرش در کشور می‌باشد. اگرچه برخی از این مشکلات چه در داخل کشور و چه مشکلات مربوط به بازارهای خارجی منبعث از عواملی همچون تحریم‌های اقتصادی و تجاری، انقلاب، جنگ، خشکسالی و … می‌باشد لیکن عدم توجه به مزیت‌های نسبی در تولید و صادرات فرش دستباف و یا خلق مزیت‌های نسبی در تولید و صادرات این کالا و همچنین درخصوص بازارهای جهانی ، عدم توجه به موضوع مزیت‌های رقابتی و مؤلفه‌های ایجاد برتری در این بازارها با توجه به عملکرد رقبا و سیاست‌های مؤثر دراین‌خصوص، به این موضوع دامن زده است.
بر همین اساس تحقیق حاضر سعی دارد با شناسایی زمینه‌ها و مؤلفه‌های مؤثر بر مزیت نسبی در تولید و صادرات فرش دستباف در کشور ، سیاست های راهبردی مناسب در تولید و صادرات را مبتنی بر شاخص‌های مزیت نسبی و مزیت‌های رقابتی پیشنهاد نماید. این موضوع به خصوص با توجه به ‌آنکه اتخاذ استراتژی جهش صادراتی یکی از محورهای برنامه سوم توسعه درنظر گرفته شده است ، ازجایگاه ویژه ای برخوردار می باشد . بدیهی است که برای غنای هرچه بیشتر تحلیل‌های تحقیق از شاخص‌های آماری، روش‌های کمّی و مدل‌های اقتصادی به منظور سنجش اثر عوامل مؤثر بر مزیت‌های نسبی در تولید و صادرات فرش استفاده می‌گردد.

اطلاعات بیشتر
سبد خرید Item Removed. Undo
  • No products in the cart.